top of page

MÔN HỌC: SƯ PHẠM TÒA GIẢNG

30 thg 10
11 phút đọc

 Cuối tuần này, tôi bận công việc nên thông thường xuyên vào lớp. Vì vậy, nếu quý thầy cô có vấn đề gì quan trọng cần trao đổi, xin vui lòng liên lạc với tôi qua email hoặc điện thoại.

 

BÀI TỔNG KẾT TUẦN 3

 

Quý thầy cô thân mến!

 

Trước tiên, tôi cảm thấy rất vui vì đến thời điểm này, mọi người đã hiểu và áp dụng đúng những yêu cầu của tôi về các nguyên tắc của lớp học. Có lẽ nhiều người cho rằng tôi hơi khắt khe trong vấn đề này, nhưng thật ra, tôi chỉ đang áp dụng những nguyên tắc sư phạm trong giảng dạy. Tôi muốn nhấn mạnh rằng người giảng dạy có trách nhiệm phải có phương pháp kiểm tra, đánh giá xem người nghe hoặc người học có thực sự nắm bắt và áp dụng những gì mình truyền đạt hay không. Cũng vậy, một diễn giả Cơ Đốc không phải cứ giảng xong là hoàn tất công việc, nhưng còn phải biết lượng giá xem người nghe có thực sự hiểu và biết cách áp dụng những điều được truyền đạt vào đời sống hay không. Đây cũng là một yếu tố quan trọng giúp diễn giả không ngừng cải thiện thiên chức giảng dạy của mình.

 

Tuần này, chúng ta đã thảo luận về hai vấn đề quan trọng thuộc về sư phạm của người đứng trên tòa giảng, đó là phong cách truyền tải sứ điệp và cách lựa chọn kinh văn phù hợp. Khi mới nghe qua hai vấn đề này, có lẽ nhiều người đã từng giảng dạy sẽ cho rằng chúng không cần thiết phải học hỏi thêm, thậm chí còn chủ quan cho rằng những gì mình đang làm đã khá tốt hoặc rất tốt. Tôi đồng ý rằng mỗi diễn giả đều có những thính giả yêu thích mình (fan). Thế nhưng, các diễn giả có biết rằng bên cạnh những người yêu thích mình, vẫn có những người phải chịu đựng sự tra tấn lỗ tai hoặc phải vật lộn với cơn buồn ngủ mỗi tuần mà không dám nói ra hay không?

 

Vấn đề đặt ra là tại sao hai nội dung này lại quan trọng đến vậy? Chúng ta hãy thử suy nghĩ thế này: cùng một câu chuyện, có người kể lại rất lôi cuốn và hấp dẫn, nhưng cũng chính câu chuyện ấy, khi được người khác kể lại, lại trở nên vô cùng nhàm chán. Cũng vậy, một sứ điệp có thể được chuẩn bị rất tốt, nhưng nếu cách truyền đạt thiếu kỹ năng và sự sáng tạo thì sức thuyết phục của sứ điệp cũng sẽ bị giảm sút.

 

Như tác giả đã trích dẫn lời của Cicero: “Mặc dù sự khôn ngoan mà không có sự hùng biện thì thường ít mang lại giá trị, nhưng sự hùng biện mà không có sự khôn ngoan lại gây ra tổn hại rõ rệt và không bao giờ có giá trị.”

 

Qua câu nói này của Cicero, tác giả đề cập đến hai phong cách giảng dạy quan trọng mà chúng ta cần học hỏi và áp dụng, đó là phong cách “hùng vĩ” và phong cách “ôn hòa”. Cicero cho rằng dù sứ điệp có tốt đẹp và khôn ngoan đến đâu, nhưng nếu thiếu sự hùng biện thì giá trị của sứ điệp cũng bị giảm đi. Ngược lại, nếu một người có tài hùng biện nhưng thiếu sự khôn ngoan thì tác hại còn lớn hơn. Như vậy, phải chăng Cicero muốn nhấn mạnh rằng sự kết hợp hài hòa giữa hai yếu tố này sẽ giúp sứ điệp đạt được kết quả tốt nhất? Vì thế, một diễn giả thành công cần biết vận dụng cả hai phong cách hùng vĩ và ôn hòa trong quá trình truyền tải sứ điệp đến hội chúng.

 

Tôi còn nhớ, cách đây khoảng bốn năm, tôi có dịp về Việt Nam tổ chức hội thảo tại Đà Nẵng. Trong chuyến đi đó, gia đình tôi đến Đà Lạt nghỉ dưỡng. Vào Chúa nhật hôm ấy, gia đình chúng tôi đến thờ phượng tại một Hội Thánh Tin Lành ở Đà Lạt. Nói thật, vị mục sư hôm đó gần như chỉ đọc chứ không thực sự giảng. Tôi có cảm tưởng rằng dù hội chúng im lặng lắng nghe, có lẽ không nhiều người thực sự được tác động bởi sứ điệp ấy.

 

Tôi không có ý chê bai hay phán xét vị mục sư đó. Điều tôi quan tâm là nhiều người vẫn lầm tưởng rằng cách truyền đạt như vậy chính là phong cách ôn hòa mà tác giả đề cập. Trước tiên, chúng ta cần phân biệt rõ sự khác nhau giữa đọc và giảng. Người đọc thường chỉ chăm chú vào bản văn, đôi khi nhấn giọng để tạo điểm nhấn cho phần trình bày, nhưng chưa chắc đã quan tâm đúng mức đến phản ứng của thính giả. Trong khi đó, người giảng phải liên tục tương tác và kết nối với hội chúng thông qua lý lẽ, giọng nói, ánh mắt, ngôn ngữ cơ thể, thậm chí cả khả năng “lắng nghe thính giả bằng mắt”. Nhờ đó, diễn giả có thể điều chỉnh cường độ giọng nói, giải thích những điều khiến thính giả hoang mang, hoặc rút ngắn hay kéo dài thời lượng trình bày khi cần thiết, như chúng ta đã thảo luận trong tuần trước.

 

Đây chính là những yếu tố cần có trong phong cách ôn hòa mà tác giả muốn đề cập. Nếu một người thực sự làm được những điều này thì người ấy mới thể hiện đúng tinh thần của phong cách giảng ôn hòa.

 

Một lần khác, tôi xem một video trên Facebook, trong đó diễn giả liên tục hét rất lớn, thậm chí còn kêu gọi hội chúng cùng hét lên như sư tử để xua đuổi tà linh. Một lần nữa, tôi xin khẳng định rằng mình không có ý xét đoán hay chê bai vị diễn giả này. Tuy nhiên, điều đáng quan tâm là nhiều người vẫn lầm tưởng rằng đó chính là phong cách hùng vĩ mà tác giả muốn nói đến.

 

Chúng ta cần hiểu rằng âm lượng giọng nói không phải là yếu tố quyết định phong cách hùng vĩ đích thực. Tại sao? Bởi vì, dù một diễn giả có hét thật to và liên tục, nhưng nếu những gì ông ta truyền đạt không chứa đựng những lý lẽ khôn ngoan và sâu sắc thì kết quả có thể hoàn toàn ngược lại với mong đợi. Đó chính là điều Cicero muốn nói: “Sự hùng biện mà không có sự khôn ngoan lại gây ra tổn hại rõ rệt và không bao giờ có giá trị.”

 

Tôi từng nghe những bài diễn thuyết của Hitler. Ông ta đã khiến hàng triệu thanh niên Đức phấn khích và đi theo tiếng gọi của mình. Điều đó không đơn thuần chỉ vì ông ta hét lớn và liên tục, mà còn vì những lời lẽ của ông ta thực sự có sức lay động lòng người. Tôi không có ý ca ngợi Hitler, mà chỉ muốn đề cập đến phong cách hùng biện mà ông ta đã sử dụng trong diễn thuyết.

 

Có thể nói, ông ta đã vận dụng được ba yếu tố mà Cicero đề cập: người hùng biện phải nói sao cho có thể dạy dỗ, làm vui lòng và thuyết phục người nghe. Nói cách khác, sức mạnh trong cách trình bày là phương tiện giúp diễn giả truyền tải niềm tin và sự xác tín của mình đến thính giả, cảnh báo hoặc khuyến cáo họ, đồng thời khiến họ sẵn lòng tiếp nhận và đi đến quyết định. Tuy nhiên, cần phân biệt rõ rằng khả năng thuyết phục về mặt hùng biện không đồng nghĩa với tính đúng đắn về đạo đức hay chân lý của điều được truyền đạt. Khi vận dụng phong cách hùng vĩ một cách đúng đắn, diễn giả cần hướng sức thuyết phục ấy đến mục đích tốt đẹp của sứ điệp.

 

Vấn đề đặt ra là chúng ta có nên áp dụng phong cách ôn hòa hoặc hùng vĩ trong suốt bài giảng hay không? Tác giả đã trả lời câu hỏi này khi lưu ý rằng chúng ta phải tránh việc cố gắng đẩy cảm xúc lên quá cao hoặc duy trì cao trào quá lâu, vì điều đó có thể khiến chúng ta đánh mất những kết quả đã đạt được. Nói cách khác, nếu toàn bộ bài giảng, hoặc một phần quá dài của bài giảng, chỉ sử dụng phong cách hùng vĩ thì sẽ gây ra những tác dụng không mong muốn. Theo tác giả thì khả năng chịu đựng của thính giác và cảm xúc con người không cho phép chúng ta duy trì cường độ cao trong thời gian quá dài.

 

Vì thế, phong cách ôn hòa, với sự kết nối và tương tác với thính giả, nên giữ vai trò chủ đạo; còn phong cách hùng vĩ cần được vận dụng đúng lúc, đặc biệt tại những phần quan trọng của sứ điệp, nhằm tạo điểm nhấn và tăng sức thuyết phục.

 

Vấn đề thứ hai chúng ta đã thảo luận là làm thế nào để lựa chọn và sử dụng kinh văn một cách hợp lý, hiệu quả. Khi đề cập đến vấn đề này, chúng ta sẽ đối diện với nhiều quan điểm khác nhau. Những người thuộc các giáo hội truyền thống thường chấp nhận việc phân chia các phần kinh văn phù hợp để giảng dạy theo những mùa phụng vụ hoặc mùa lễ trong năm. Chẳng hạn, trong truyền thống Công giáo La Mã, các bài đọc Kinh Thánh và sứ điệp trong Thánh lễ được sắp xếp theo lịch phụng vụ chung. Vì thế, những tín hữu tham dự Thánh lễ tại các nhà thờ cùng sử dụng một lịch phụng vụ có thể được nghe những bài đọc và bài giảng giống nhau trong cùng một ngày. Một số giáo hội Tin Lành cũng có cách làm tương tự, nhưng chỉ áp dụng vào những dịp lễ lớn như Phục Sinh hoặc Giáng Sinh chẳng hạn. Những người ủng hộ phương pháp này cho rằng nó thể hiện sự hiệp thông trong toàn thể giáo hội, đồng thời góp phần giáo dục đức tin đúng đắn và hạn chế nguy cơ giảng dạy sai lạc.

 

Trong khi đó, những người theo quan điểm tự do hoặc thuộc các phong trào ân tứ có thể cho rằng việc sử dụng kinh văn theo lịch định sẵn là hình thức dựa vào sự khôn ngoan của con người, có nguy cơ hạn chế sự dẫn dắt của Đức Thánh Linh đối với diễn giả và chưa chắc đáp ứng được nhu cầu tâm linh riêng biệt của từng hội chúng. Họ cho rằng Lời Chúa là lời sống, vì vậy bất kỳ phần Kinh Thánh nào cũng có thể đem lại sự dạy dỗ khi được Đức Thánh Linh soi sáng và giúp diễn giả hiểu đúng ý nghĩa.

 

Vấn đề ở đây là chúng ta không nhất thiết phải tham gia vào cuộc tranh luận để bênh vực quan điểm nào trong hai quan điểm trên. Bởi vì, tác giả không tập trung bàn về vấn đề thần học liên quan đến việc lựa chọn kinh văn, mà muốn đề cập đến phương diện thực tiễn: làm thế nào để Lời Chúa đáp ứng nhu cầu của phần đông hội chúng? Điển hình là các hình thức nhóm họp trong Hội Thánh địa phương, chẳng hạn như buổi thờ phượng sáng Chúa nhật, giờ học Kinh Thánh của các nhóm nhỏ, giờ huấn luyện dành cho những lứa tuổi khác nhau như thanh niên, tráng niên và lão niên, cũng như các buổi lễ đặc biệt như lễ cảm tạ, lễ chúc thọ, lễ tân gia, đám cưới, tang lễ, v.v.

 

Khi phân biệt rõ giữa khía cạnh thực tiễn và khía cạnh thần học trong việc lựa chọn kinh văn, chúng ta sẽ thấy rằng nhu cầu này là điều không thể phủ nhận. Chẳng hạn, nhu cầu của một buổi nhóm dành cho nữ giới có thể khác với nhu cầu của một buổi nhóm dành cho thiếu niên. Đây chính là vấn đề mà tác giả muốn nhấn mạnh: người diễn giả cần trang bị cho mình kiến thức cần thiết và có đủ sự nhạy bén để lựa chọn kinh văn phù hợp, qua đó đáp ứng tốt nhất nhu cầu tâm linh của hội chúng.

 

Tại sao điều này lại quan trọng? Tác giả trích dẫn lời của Tholuck: “Một bài giảng phải có thiên đàng là cha và trái đất là mẹ.” John R. W. Stott cũng diễn giải ý tưởng này rằng “thiên đàng và trái đất phải gặp nhau nơi người giảng đạo”.

 

Vậy, “thiên đàng” và “trái đất” mà Tholuck và Stott đề cập ở đây có ý nghĩa gì? Xét trong văn mạch của phần này, chúng ta đang nói đến mối liên hệ giữa kinh văn và thính giả. Nói cách khác, Kinh Thánh là tiếng nói đến từ thiên đàng, còn hội chúng là nơi tiếp nhận tiếng nói ấy trên đất. Ý nghĩa thần học của câu nói này là Lời Chúa cần được truyền đạt sao cho thực sự chạm đến đời sống và đáp ứng nhu cầu của thính giả. Nếu không, dù bài giảng có được chuẩn bị công phu đến đâu, hiệu quả thực tiễn cũng có thể rất hạn chế. Vì thế, tác giả mới nhấn mạnh rằng: “Nhiệm vụ của người giảng đạo là lựa chọn những chân lý sẽ tạo ra tác động mạnh mẽ và nhanh chóng.”

 

Ngoài những điều trên, tôi không có ý áp đặt quan điểm về việc các mục sư nên giảng giải kinh hay giảng theo đề tài vào mỗi sáng Chúa nhật. Bởi vì, đó là sự lựa chọn của từng diễn giả, và chính họ là người hiểu rõ nhất điều gì phù hợp với hội chúng của mình. Tuy nhiên, điều tôi thường quan tâm là tình trạng một số diễn giả bị cạn kiệt đề tài, phải tìm kiếm hoặc vay mượn ý tưởng của người khác. Nói cách khác, họ phải vật lộn với chính tâm trí mình để tìm kiếm ý tưởng và đề tài cho những bài giảng tiếp theo.

 

Điều này có thể dẫn đến những hậu quả đáng lo ngại, bởi diễn giả rất dễ soạn bài giảng dựa trên ý riêng của mình, hoặc tìm kiếm những phần kinh văn nhằm phản biện, công kích những nan đề mà bản thân đang đối diện. Tôi còn nhớ một diễn giả từng được nhiều người đánh giá là “được ơn”. Sau khi ra tù, người này được nhiều người tôn sùng. Tuy nhiên, cùng với sự tôn sùng ấy, một tác dụng phụ đáng lo ngại cũng xuất hiện: người này không chấp nhận bất kỳ sự chỉ trích nào từ những người cấp dưới. Qua đó, tôi nhận thấy phần lớn các bài giảng của vị này dường như nhằm công kích người khác hoặc biện minh cho chính mình.

 

Vì vậy, tôi cho rằng giảng giải kinh là một lựa chọn khôn ngoan. Với phương pháp này, diễn giả không chỉ tìm kiếm ý tưởng từ suy nghĩ chủ quan của mình, mà còn tập trung nghiên cứu và tìm kiếm sự soi sáng từ chính bản văn Kinh Thánh. Tất nhiên, điều đó không có nghĩa là diễn giả nhất thiết phải giảng liên tục một sách Kinh Thánh suốt cả năm. Thay vào đó, người giảng có thể linh hoạt chuyển đổi giữa các sách và phân đoạn Kinh Thánh, đồng thời thay đổi hình thức bài giảng sao cho luôn mới mẻ và hiệu quả. Tôi đang đề cập chủ yếu đến những bài giảng trong buổi thờ phượng sáng Chúa nhật; còn đối với các buổi nhóm khác như đã trình bày ở trên, việc lựa chọn kinh văn phù hợp với đối tượng và nhu cầu của hội chúng vẫn là điều hết sức cần thiết.

 

Thầy Năng đã làm rất tốt công tác trực tuần.

 

Tuần 4 sẽ do cô Thúy Hằng làm Tuần Trưởng.

 

Bài đăng gần đây

Xem tất cả
ĐỊA LÝ XỨ THÁNH (TUẦN 7)

Quý thầy cô thân mến! Tuần này, chúng ta đã thảo luận về việc tác giả đã trích câu nói của Jacob, một học giả người Do Thái, rằng: “Dân tộc Do Thái chưa bao giờ biết đến sự thuần chủng huyết thống.” Đ

 
 
 

Bình luận


bottom of page